Halabja, overlevers van aanvallen met chemische wapens

Na alle informatie van gisterenmiddag begon deze dag met een bezoek aan het museum in Halabja. Het herinneringsmonument voor de bombardementen in 1988 met chemische wapens. Dat juist Halabja is uitgekozen om te bombarderen heeft mede te maken dat in deze stad verschillende activisten leefden. Op deze manier werd voorkomen dat hun stem verder gehoord zou worden inIrak. Met dit Halabja monument en peace museum zal dit bombardement niet in de vergetelheid raken. De komende jaren zal dit verder worden ingericht.     

Het was indrukwekkend hoe de medewerkers van het het museum stonden te vertellen over de foto’s en de filmbeelden waar zij opstonden. 30 jaar jonger  dan dat ze nu zijn. Bijzonder was ook de passie waarmee zij op een bescheiden manier vertelde over hun ervaringen en met gepaste eerbied en trots het museum aan ons lieten zien. Een ridicuul detail in dit geheel is dat Irak een nieuwe stad liet bouwen met de naam Halabja. Toen de pers er lucht van kreeg dat deze stad was gebombardeerd nam de Iraakse overheid hen mee naar deze nieuwe Stad en lieten hen zien dat er niets aan de hand was is deze stad. 

Na het museum bezoek gingen we de stad in en bezochten we de begraafplaats met het herinneringsmonument voor de overledenen en de 5 massagraven waar de onherkenbare overledenen in zijn verzameld.  Deze aanval op de Koerden is volgens de direct betrokkenen het begin geweest van de genocide op dit volk. Op dit moment worden er op verschillende manieren initiatieven genomen om de aanvallen op de Koerden vanaf dat moment als zodanig erkent te krijgen. Sommige landen, zoals Canada, hebben dit volgens de spreker die ons tekst en uitleg gaf inmiddels gedaan. Als jurist die is gespecialiseerd in genicide en volkerenmoord heeft Awara H. voor zijn afstuderen enige tijd voor het internationaal gerechtshof gewerkt in Den Haag. Hij hoopt dat deze instelling het voor elkaar krijgt hem een baan aan te bieden voor verder onderzoek.

  

Onder indruk van alle beelden en verhalen zijn we naar een heerlijke lunch naar het appartement gereden in Sulaimaniyah. Daar begon al snel het middag programma. Een deskundige op het gebied van genocide en vrouwenstudies was uitgenodigd een inleiding te houden. Met een serieuze ondertoon wist dr Choram Hardi ons met humor mee te nemen naar de ontwikkelingen op dit gebied in Irak. Zij vertelt dat vanaf 1987 Irak een programma voor chemische heeft ontwikkeld. Deze worden behalve na Halabja (een stad met toentertijd 50.000 inwoners) vooral in de bergen uitgeprobeerd. Daarnaast zijn rond Kirkuk alle (Koerdische) bewoners weggevoerd en weggebombardeerd. Op deze manier werden de olie-inkomsten veiliggesteld. In 2003 sprak een militair voor het eerst in het openbaar over de bombardementen van de jaren daarvoor. Kort na een interview dat is hij op geheimzinnige wijze omgebracht. 

Nadat Saddam zijn doelstelling had bereikt en Kirkuk veilig was gesteld was het feest. Althans zo werd dat afgekondigd in het land voor de overlevenden van Iraaks Koerdistan, met name de vrouwen en jonge kinderen, betekende dit een verdere vernedering door te dans met de militairen en op alle andere manieren voor hen beschikbaar te zijn. Nu de situatie wat veiliger was geworden kwamen verschillende Koerden weer terug uit Iran en Turkije, waar zij als vluchteling hadden geleefd. De media kreeg steeds beter in de gaten wat zich in dit van de wereld had afgespeeld. Zij kwamen naar Iraaks Koerdistan toe om de verhalen van de slachtoffers te horen. Allen zagen zij zich zelf niet op deze manier zij voelden zich vooral overlevers. En wilde hun verhaal helemaal niet vertellen. Doordat er niets met de verhalen gebeurde raakte zij verder in hun isolement. De gemeenschappen waar zij in het verleden in leefde waren weg. Nog lang is er gezocht en verlangd naar de dag waarop hun ouders, partners, kinderen, kleinkinderen zouden terugkomen. 

Toen ook de fly safe zone werd ingesteld zijn de overlevers, meestal vrouwen, de steden en dorpen weer gaan opbouwen. De nieuwe generatie wilde verder waardoor er zich een generatiekloof ontwikkelde. Natuurlijk waren zij ook blij dat Saddam Hussein op een goed moment is omgebracht. Alleen volgens de Iraakse wet kunnen doden niet berecht worden, waardoor niemand voor de genocide en aanvallen met de chemische en massa vernietigingswapens verantwoordelijke gesteld kan worden. Nu zijn er onder Saddam veel slachtoffers gevallen. De meeste om hun politieke activiteiten. Alleen de Koerden zijn omgebracht om hun afkomst. 

Sinds die tijd is er in Iraaks Koerdistan veel verandert. Met name op het gebied van gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Zo mag een man (in tegenstelling tot in Irak) zijn vrouw niet meer ombrengen als zijn eer is aangetast. Dit is meestal te maken met zaken rond seksueel getint gedrag. Maar dat er met het wijzigen van de regels  daadwerkelijk iets verandert in de cultuur, is maar de vraag. Het blijft de inleider verbazen dat als zij in haar haar colleges spreekt over over trouw en loyaal in de seksuele moraal is he vanzelfsprekend dat dit alleen voor vrouwen geldt. Als zij aangeeft da dat dit bij wet gelijkwaardig voor mannen geldt gaat er nog altijd een hoongelach op. Zij vertelt ons dat de praktijk hier ook dubbel in is. Zij weet van situaties waarin deze gelijkwaardigheid tussen man en vrouw serieels wordt genomen, maar zij vertelt ook over situaties waarin de man zijn vrouw gaat pesten als hij haar niet m zijn eer mag ombrengen, waardoor zij uiteindelijk zelfmoord pleegt. Met het veranderen van regels verander je nog niet een samenleving. 

Om zelf staande te blijven in het doen van haar onderzoeken waarin zij de afgelopen is geconfronteerd met zoveel trauma’s is zij gedichten gaan schrijven. Teksten waarin zij de natuur gebruikt om haar gedachten op een andere manier op papier te zetten en die haar in contact brengen met haar spiritualiteit. Het maakt dat ik met passie haar beroep kan blijven uitoefenen. Ik heb het als een voorrecht ervaren dat zij de moeite heeft kunnen en willen nemen om ons dit inspirerende college te geven in dit bijzondere gebied. 

 

378 totaal aantal vertoningen, 4 aantal vertoningen vandaag

2 gedachten over “Halabja, overlevers van aanvallen met chemische wapens”

  1. Beste Han, Wat verdrietig dat chemische wapens nog steeds niet de wereld uit zijn. vredesgroet Yvonne

    1. Yvonne, het is verbijsterend wat wapens uitrichten als ze worden gebruikt. Voor mij zijn er geen woorden te bedenken hoe ontwrichtend, letterlijk en figuurlijk, deze dingen werken. De wonden die zij achterlaten zijn nooit helemaal te genezen, denk ik

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *