Wat is er gaande in Iraaks Koerdistan?

Als voorbereiding op mijn reis naar Iraaks-Koerdistan ontdek ik uit verschillende bronnen de achtergrond van de huidige leefomstandigheden. Een goed hulpmiddel daarbij daarvoor is het boek “Quicksilver war”, Syria, Iraq and the spiraal of conflict van William Harris.

Behalve deze overzichtelijke opsomming van de gebeurtenissen in dit gebied ben ik ook op zoek gegaan naar levensverhalen van mensen die uit dit gebied komen. Ik vond het boek “En de zee spleet in tweeën” van Ibrahim Selman en “Yaad”, het meisje zonder geschiedenis  van Sanwar Joanroy. De beide schrijvers verblijven inmiddels enige tijd in Nederland. Met auto-biografische elementen beschrijven zij in een romanvorm de werkelijkheid van een vluchteling uit dit dit deel van de wereld.

Daarnaast heb ik dankbaar gebruikt gemaakt van het duidelijke overzicht van Daan Savert. Hij is vorig jaar met de kortdurende delegatie reis van CPT naar Iraaks Koerdistan geweest. Om enigszins inzicht te geven van de achtergronden waar ik naar toe ga voeg ik de informatie, die ik van zijn blog mag overnemen, dan ook graag toe:

Koerdistan
Een geopolitiek gebied, dat delen van Turkije, Syrië, Irak, Iran en Armenië omvat.
Het gebied werd na de val van het Ottomaanse Rijk verdeeld over de huidige bestaande landen. De Koerden in deze gebieden zijn etnisch, cultureel en taalkundig met elkaar verbonden. Binnen de mogelijkheden die er zijn streven de Koerden cultureel en nationaal naar onafhankelijkheid. Naar de verschillende delen van Koerdistan wordt door de Koerden verwezen met: Noord-Koerdistan (Koerdische gebieden in Zuidoost-Turkije), West-Koerdistan (Koerdische gebieden in de noordelijke en oostelijke delen van Syrië), Oost-Koerdistan (Koerdische gebieden in het westen van Syrië) en Zuid-Koerdistan (de Koerdische Autonome Regio in Noord-Irak).

Koerdistan Regionale Overheid (KRG)
Het regeringsorgaan van de Koerdische Autonome Regio van Irak (Iraaks-Koerdistan)
Opgericht in 1992 en kreeg in de jaren vanaf 2000 meer autonomie. Het gebied heeft een eigen president, een parlement met 111 zetels en ministeries. Het gebied heeft een eigen leger, politie en inlichtingendiensten. Bij binnenkomst geeft het eigen visa af (alleen geldig voor Iraaks-Koerdistan). De macht is van oudsher verdeeld geweest over de KDP en PUK, maar de situatie is onlangs veranderd, met name sinds de verkiezingen in 2009. Er zijn veel spanningen tussen de KRG en de overheid van Irak (sinds 2005 is Irak officieel een federale republiek), omdat hun individuele verantwoordelijkheden en verplichtingen (en hun grenzen) en invloedssferen niet duidelijk vastgelegd zijn; het meest complex zijn de oliekwesties en de controle van de grensgebieden tussen de Koerdische Regio en Irak.


Al-Anfaloperatie
In de jaren ’80 heeft de Ba’ath partij een genocidale operatie uitgevoerd tegen de Koerden en hun cultuur.
De campagne was een reactie op de steun van de Koerden aan Iran tijdens de oorlog tussen Iran en Irak. Deze oorlog werd gebruikt als een gelegenheid om in opstand te komen tegen het bewind van Saddam Hussein in Iraaks-Koerdistan. Naar schatting zijn er 182.000 Koerdische mannen, vrouwen en kinderen om het leven gebracht en zijn er 5.000 dorpen verwoest. De Al-Anfaloperatie bestond uit grondoffensieven, luchtbombardementen, systematische vernietiging van dorpen, massadeportatie, executiepelotons, chemische oorlogvoering, concentratiekampen en massaexecuties. Deel van de campagne omvatte ook de Arabisering van gebieden als Kirkoek, met als doel de Koerdische cultuur in de omgeving te vernietigen en een Arabische claim te doen op de grondstoffen van de omliggende gebieden. Recentelijk benoemen meer en meer de Al-Anfaloperatie als een genocide tegen de Iraaks-Koerden.


Halabja
werd getroffen door de grootste gifgasaanval van de Al-Anfaloperatie
Een dorp in het oosten van Iraaks-Koerdistan, dat een specifiek doelwit was gedurende de Al-Anfaloperatie. Op 16 maart 1988 werden ongeveer 5.000 mensen vermoord door een cocktail aan gasaanvallen, uitgevoerd door het Ba’ath-regime.

Peshmerga
De Koerdische milities die politiek verbonden zijn aan de leidende politieke partijen.
Letterlijke vertaling: “zij die oog in oog met de dood staan.” De Peshmerga zijn de gewapende beveiliging van Iraaks-Koerdistan. Alle Peshmerga worden door de staat gefinancierd en waren de voornaamste strijdkrachten tegen Saddam Hussein. Zij waren ook de voornaamste strijders tijdens de Koerdische burgeroorlog (1994-1998). Doordat de Peshmerga’s verdeeld zijn over de politieke partijen is het niet mogelijk het verenigen tot een nationale strijdmacht.

Koerdische Democratische Partij (KDP)
(in het Koerdisch: Partiya Dimokrati Kurdistan – PDK)
De oudste Koerdische politieke partij in Iraaks-Koerdistan.
Opgericht in 1946 door Mustafa Barzani, terwijl deze in Iran verbleef. De partij met haar Peshmerga-milities en steun van de VS en de Israëlische inlichtingendienst vocht een oorlog tegen de Centrale Iraakse Ba’ath-partij in de jaren ’70, met als gevolg de zware onderdrukking van de Koerden aan de grenzen van Turkije en Iran, het stichten van collectieve dorpen en de vernietiging van oude nederzettingen. De KDP sloeg op de vlucht naar het naburige Iran voor veiligheid. De partij was niet in staat om terug te keren met haar milities tot de volksopstand tegen het bewind van Saddam plaatsvond in  de jaren ’90, met opnieuw de steun van de VS tijdens de eerste Golfoorlog. Momenteel deelt de KDP de macht en controle over Iraaks-Koerdistan met de PUK-partij.

Mustafa Barzani
Held van de Koerdische bevolking en gedurende een lange periode verzetsstrijder.
Was de voornaamste politieke en militaire leider van Iraaks-Koerdistan in de periode van de jaren ’40 tot aan zijn dood in 1979. Hij was de oprichter en van de KDP en bleef hier leider van tot aan zijn dood. Hij was bondgenoot van Iran en vond een tijdelijke vluchthaven in de Sovjet-Unie in de jaren ’40 en ’50. Hij overleed tijdens zijn ballingschap in Iran en faalde in zijn poging om de Ba’ath-strijdkrachten Iraaks-Koerdistan uit te drijven. Hij wordt als een moderne held van Koerdistan beschouwd.


Massoud Barzani
President van Iraaks-Koerdistan en zoon van Mustafa Barzani.
De zoon van Mustafa Barzani, erfde het leiderschap over de KDP van zijn vader. Hij leidde de KDP tijdens de burgeroorlog tegen de PUK, gesteund door Saddam Hussein. Hij werd verkozen als de eerste president van de Koerdische Autonome Regio in 2005. Massoud is niet gediend van kritiek van de Koerdische bevolking. Veel journalisten die kritische vragen stelden over zijn leiderschap en financiën, zitten momenteel in de gevangenis. Hij probeert ook in een goed blaadje te komen bij de Syrische Koerden en hun nieuwe leiderschap, door materiële hulp te bieden aan vluchtelingen en getrainde milities te sturen om het Syrische Koerdische leiderschap te ondersteunen. Op 1 november 2017 is Massoud Barzani onder grote druk afgetreden als president omdat hij een referendum uitriep over de onafhankelijkheid van Koerdistan tegen de wens van Iraakse regering, de buurlanden van Irak en de internationale gemeenschap. Hij zal niet worden vervangen, maar zijn macht is verdeeld over de regering, het parlement en de rechtelijke macht.

Necher van Idris Barzani
Minister-president van de KRG en neef van de president.
De  huidige minister-president van Iraaks-Koerdistan sinds 2006, kleinzoon van de KDP-oprichter Mustafa Barzani en neef van de huidige KDP-leider en voormalig president van Iraaks-Koerdistan Massoud Barzani.

Patriottische Unie van Koerdistan
(in het Koerdisch: Yekyeti Nishtimani Kurdistan –YNK)
Gevormd in de jaren ’70 toen een groep zich van de KDP afsplitste
, na de mislukte opstand tegen de Ba’ath-parti in Iraaks-Koerdistan. Na de eerste Golfoorlog en de oprichting van de autonome regio van Iraaks-Koerdistan vocht de PUK in een burgeroorlog tegen de KDP over de controle over de regio, met steun van Iran.

Jalal Talabani
Is de oprichter en leider van de PUK en was tot en met juli 2014 president van Irak.
Vanaf 2005 diende hij als Iraakse president. Talabani was de eerste niet-Arabische president van Irak. Hij vocht tegen de KDP tijdens de opstand van de jaren ’70 tegen de Ba’ath-partij en stond aan het hoofd van de PUK tijdens de burgerloorlog met de KDP in de jaren ’90.

De Gorran-Lijst (Change List)
Is de grootste politieke beweging/partij in de oppositie tegen de gedeelde macht van de PUK/KDP.
Opgericht in 2009 door de ex-vicesecretaris-generaal van de PUK Nawshirwan Mustafa. De Gorran is gekant tegen de corruptie van de Koerdische politici en is vaak bedreigd door mensen die verbonden zijn aan de PUK/KDP. Gorran bestaat voor het grootste deel uit exleden van de PUK en is zeer populair in Suleimaniya.

Asaish
De Iraaks-Koerdische Politie, veiligheids- en inlichtingendienst.
De Asaish krijgen hun ordes van specifiek de politieke partij die aan de macht is en NIET van de overheid als geheel. Ze zijn vaak de fysieke hand van de politieke machten, die de intimidatie, gevangennemingen en zelfs moorden op critici van de overheid uitvoeren. Hun aantal is onbekend, hoewel bekend is dat veel mensen voor hen werken als informanten. Om deze reden moet je altijd voorzichtig zijn met wie je praat en wat je hen vertelt over jezelf, je werk en de mensen die je ontmoet. De leden van CPT moeten zich regelmatig bij de Assiah melden om zich te registreren. Deze dienst wil graag weten wie wanneer in het team werkzaam is. Er woont een Asaish-officier in de straat waar het CPT appartement zich bevindt en brengt iedere maand een kort bezoek.

Koerdische Arbeiderspartij (PKK)
Koerdische gewapende milities, die vechten voor Koerdische rechten in Turkije.
Opgericht in de late jaren ’70 in Diyarbakir (Koerdische hoofdstad van Turks-Koerdistan) Turkije. Begon met een zwaar linkse marxistische agenda en werd een paramilitaire organisatie in 1984. Is in oorlog met de Turkse staat, om Koerdische autonomie van de Turkse staat te krijgen. Heeft meerdere aanvallen uitgevoerd gericht op Turkse militaire posities in het zuidoosten van Turkije. Het Turkse leger heeft deze daden vaak vergolden door het noordoostelijke/oostelijke deel van Iraaks-Koerdistan te bombarderen, waar veel PKK-strijders verblijven. Turkije heeft vaak landaanvallen uitgevoerd in Iraaks-Koerdistan om PKK-strijders op te sporen. De eisen van de PKK zijn door de jaren heen veranderd, van het vechten voor een onafhankelijke Koerdische staat tot aan de wens een autonome Koerdische staat binnen Turkije te hebben. Met het verlangen dat de eigen taal en cultuur in de grondwet erkent worden. Sinds de winter van 2013 zijn de Turkse inlichtingendiensten in gesprek met de opgesloten leider van de PKK om tot een vreedzame oplossing te komen van de huidige situatie. De PKK krijgt veel steun uit de meeste gebieden van de Koerdische cultuur van zowel alle vier de Koerdische regio’s als de Koerden die verspreid over Europa zijn.

Abdullah Öcalan (Apo)
Is een academicus en de oprichter en onbetwiste leider van de PKK.
In 199 is hij in Kenia gearresteerd door de Turkse inlichtingendienst, met mogelijke hulp van de CIA. Hij is toen veroordeeld tot de doodstraf door de Turkse rechtbank. Dit besluit is teruggedraaid toen Turkije de doodstraf heeft afgeschaft omdat  dit een voorwaarde was van de EU om lid te kunnen worden. Sindsdien wordt hij vastgehouden op het eiland Imrali. Hij was daar ooit de enige gevangene, totdat er in 2009 meerdere PKK-gevangen naar het eiland werden overgebracht. Ondanks zijn opsluiting heeft Ocalan vele boeken geschreven over zowel de strijd van de Koerden, vrouwenrechten, democratie, het belang van wapenloos verzet, als over de vlakten van Mesopotamië. Hij  heeft vele ontwerpen om tot vreedzame oplossingen te komen voorgesteld aan de Turkse overheid en heeft gesprekken gevoerd met de Turkse inlichtingendienst en vertegenwoordigers van de Turks-Koerdische politieke partijen om een vreedzame oplossing te vinden. Ocalan wordt door de meeste Koerden gezien als de woordvoerder en de belichaming van de Koerdische strijd.

Qandil-gebergte
Zowel de belangrijkste PKK-basis in Iraaks-Koerdistan als het leefgebied van verschillende dorpsgemeenschappen.
Dit gebergte bevind zich op meer dan 3000 meter hoogte en vormt de grens tussen Irak en Iran. De PKK verschuilt zich in dit gebied waardoor het regelmatig gebombardeerd wordt door het Turkse leger, ondanks dat het meer dan 70 km van de Turkse grens vandaan ligt. Het is ook het thuis van traditionele Koerdische dorpen en herders, die de dupe zijn van deze bombardementen. Deze regio is, ook al is het deel van Iraaks-Koerdistan, relatief autonoom ten opzichte van de politieke partijen van de KRG en wordt het bestuurd door de PKK.

De militaire operaties in de grensgebieden door Turkije en Iran.
Turkse bombardementen en Iraanse beschietingen in het Qandil-gebergte en de grensgebieden.
Het deel van het Qandil gebergte tegen de Iraaks-Koerdistan en Turkije grens ligt vinden sinds de jaren 80 sporadisch bombardementen plaats door Turkse straaljagers. Iran beschiet het Qandil-gebergte vanuit de basissen die in Iran liggen. Beide landen beweren dit te doen om de PKK te bestrijden, en beiden beweren dat deze aanvallen puur en alleen een reactie zijn op de aanvallen binnen hun landen en dat ze het niet gemunt hebben op burgers.

Media in Iraaks-Koerdistan
De meerderheid van de mediakanalen zijn in handen van een politieke partij.
NRT nieuws is het volledig onafhankelijke mediakanaal en vormt samen met een handjevol blogs en Koerdische nieuwszoekmachines het geheel aan onafhankelijke media in Iraaks-Koerdistan. Alle andere mediakanalen functioneren als spreekbuizen voor de politieke partij waar zij mee verbonden zijn. Vaak bekritiseren ze de andere politieke partijen en prijzen ze die van zichzelf als de enige die opkomt voor het Koerdische belang, cultuur en vrijheid.

The Federation of Civil Society Organizations, Suleimaniya
Lokaal netwerk van niet aan politiek verbonden Koerdische NGO’s.
CPT is een lid van deze federatie, die zich vaak uitspreekt tegen misbruik door de overheid en ondersteuning biedt aan lokale activistische initiatieven, die mensenrechtenschendingen aan het licht brengen. Ze hebben onder andere acties gesteund voor vrijheid van meningsuiting, vrouwenrechten en een hongerstaking door een groep mensen met een handicap.

The Culture Café
Lokaal café (en boekwinkel) waar activisten ondersteund worden.
Dit cultuurcafé werd opgezet na de demonstraties van 2011 als een plek waar activisten,  journalisten, kunstenaars en bezorgde burgers samen kunnen komen om het in veiligheid over verschillende kwesties te hebben. The Culture Café is tegelijkertijd een boekwinkel met als doel om Koerden meer te laten lezen zodat zij zich zelfstandig kunnen informeren. Boeken die er verkrijgbaar zijn, lopen uiteen van politieke verhandelingen tot kinderboeken, allemaal gepubliceerd in het Sorani-Koerdisch. Tegenwoordig reizen ze ook met een boekenbus door Suleimaniya en omgeving. Ook worden er gezocht naar mogelijkheden om een radiozender neer te starten. Het café biedt ruimte aan verschillende organisaties die persconferenties willen houden en is niet verbonden aan een politieke partij. Toen het net geopend was, waren er problemen met de Asaish en was er sprake van intimidatie, maar het afgelopen jaar zijn ze vrijwel met rust gelaten.

Olie
Belangrijkste exportproduct van Iraaks-Koerdistan.
Onder Iraaks-Koerdistan en de betwiste gebieden valt een van de grootste oliereservaten van de wereld. Hierdoor, en dankzij de relatieve stabiliteit sinds de val van Saddam en de Ba’ath-partij, kon Iraaks-Koerdistan rijk worden van de oliewinst. Tegelijkertijd is dit oliereservaat ook de motor achter vele conflicten in steden als Kirkoek, waar zowel de claims van Koerden als Arabieren op de olie voor hoge spanningen zorgen. De KRG exporteert ruwe olie naar Turkije en Iran in ruil voor geraffineerde producten. Ook internationale bedrijven als EXXON raakten in conflict met de overheid van Irak en dreigden te stoppen met het afnemen van olie in het zuiden van Irak en in plaats daarvan in Iraaks-Koerdistan naar olie te boren. De Iraakse overheid vindt dat, omdat Iraaks-Koerdistan slechts een autonome regio is, het geen recht heeft olie te verkopen uit Iraakse oliereservaten. De KRG ziet dat echter anders en gaat dan ook door met het verkopen van olie aan Turkije en Iran en heeft zelfs plannen om een pijplijn naar Turkije aan te leggen, wat voor nog meer spanning met de Iraakse overheid zorgt.

Islam
Islam is de religie met de meeste aanhang onder de Koerden.
De meesten hangen de Soennitische vorm van Islam aan, al zijn de Sjiieten ook vertegenwoordigd in sommige gebieden. Dit is zichtbaar in de verschillende vormen, van een relatief liberale Islam in gebieden als Suleimaniya tot een conservatieve Islam in steden als Duhok. De Islam heeft invloed op de meeste aspecten van de samenleving, van de vorm van groeten, een conservatie kledingkeuze, eetgewoontes, gebedstijden, etc. tot aan het zweren op de Koran in rechtszalen.

Christendom
De minderheidsreligie in Iraaks-Koerdistan.
Het christendom heeft een oude traditie in Irak en het Midden-Oosten. Ook al is de meerderheid van de christenen in Suleimaniya immigrant, er is er een grote christelijke vertegenwoordiging in gebieden als Mosoel / Nineveh, Ankawa, etc. Het christendom heeft vele vormen in Koerdistan, van Chaldees-Katholiek tot Syrisch-Orthodox, waarvan de meesten Aramese elementen in hun liturgie hebben. Christenen uit Bagdad zijn vaak naar Iraaks-Koerdistan gekomen voor werk of voor de grote veiligheid voor christenen daar, vergeleken bij de rest van Irak.

Jezidi’s
De etnisch-religieuze groep die zich identificeren als Koerdisch en veelal uit de provincie Duhok komen, waar hun heiligste plek zich bevindt. De religie mengt elementen van het pre-Islamitische Zoroastrianisme en het Islamitische Soefisme en heeft een streng kastensysteem met drie lagen. Een Jezidi mag niet trouwen met een niet-Jezidi of met iemand buiten zijn of haar kaste. Het is een veelvoorkomende overtuiging in de Islamitische Koerdische cultuur dat Jezidi’s de duivel aanbidden, wat ervoor gezorgd heeft dat Jezidi’s zwaar onderdrukt zijn geweest.

Jodendom
Tot de jaren ’50 waren er in de oudere dorpen en steden bloeiende joodse gemeenschappen. Na de oprichting van de staat Israël zijn veel joden hier naar toe geëmigreerd. Er is een kleine minderheid die Koerdistan niet heeft verlaten. Jeruzalem heeft momenteel een kleine Joods-Koerdische wijk en de Iraaks-Koerdische regering heeft goede banden met Israël, gebaseerd op de inclusieve behandeling van Joden door Koerdistan in het verleden.

481 totaal aantal vertoningen, 4 aantal vertoningen vandaag

Eén gedachte over “Wat is er gaande in Iraaks Koerdistan?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *